آغاز سلسله نشست های بین بخشی «رنگ و درنگ» در شیراز – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان



به گزارش خبرنگار مهر، اولین نشست از این سلسله نشست ها با حضور دکتر امین رضا نوشین چهارشنبه شب برگزار شد. دکترای دین و عرفان، استاد فلسفه دانشگاه هنر، دکتر گلبرگ ابوترابیان; دکتر مرتضی گودرزی دیباج، دکترای ادبیات نمایشی، استاد نمایش، دانشگاه هنر، حضور آنلاین; عصر گهربهنش، دکترای فلسفه هنر، هنرمند، منتقد هنری و محقق ۳ م در شهریور ماه در پردیس هنر و اندیشه رهاوین سازماندهی شده است.

دکتر مرتضی گودرزی تاریخ کهن را پیوند دهنده نمایش مذهبی و هنرهای تجسمی ذکر می کند: همه محققین سراین سابقه طولانی اجماع گفتن است هر چه به عصر مدرن نزدیک می شویم، این ارتباط متنوع تر می شود.

گروسی که ریاست جلسه را برعهده داشت، خاطرنشان کرد که این هنرها به روز نمی شوند و نسخه جدیدی وجود ندارد. اشلی باز هم تکرار می کنیم که دوران صفوی برپا شده و دوران قاجار در حال طلوع است و اگر به همین منوال پیش برود، عمرش به پایان می رسد.

خانم دکتر گلبرگ ابوترابیان و در اثبات نیاز به روز رسانی این هنرها می گویند: از زمان ناصرالدین شاه این نوع نهضت مذهبی رو به افول گذاشت، الان پرده نقاش نداریم. در بهترین حالت، درصد کمی از خلاقیت ها داریم. مطمئنا کپی یک کار حرفه ای نیست آه تو کار او از پرده اصلی قابل تشخیص نیست. بازتولید آثار پرده در مقایسه با نسل قبلی از نظر عملکرد ضعیف تر است. اکثر شاگردانم حوصله تکرار مباحث تعزیه و شبیه خوانی را ندارند چون به روز نیست و با علاقه مخاطبان همخوانی ندارد.

چشم انداز موزه از هنر مقدس، دادن فضای علمی به فضای عمومی است

اما مرتضی گودرزی معتقد است که دوران مدرن ما خواهیم آمد هنرهای تجسمی منتهی به مراسم متنوع تر است در رنگ تعادل گذشته است.

وی خاطرنشان کرد: تماشای هنرهای آیینی در موزه پدیده ای است که از فضای دانشگاهی به فضای عمومی رفته است. نمایش‌های مذهبی اکنون در تهران و شهرستان‌ها منظره نادری است و کمتر ما به این امر شهادت می دهیم. مشکل اینجاست که متاسفانه ما در محافل مذهبی یک کلمه داریم زدیم یک کلمه دیگر در دانشگاه زدیم او شگفت انگیز است مشتاق است راهنماهای گردش به راست و چپ نمی توانند مشکل این ناحیه را حل کنند. مشکل هنر آیینی امروز ما چیست؟

این هنرمند و منتقد هنری می گوید: واقعیت را باید پذیرفت. عصر امروز با ۱۰۰ یا ۴۰۰ سال پیش متفاوت است و چشم و ذهن مخاطب مملو از تصاویر متفاوت است. اگر صدها سال پیش کسی مجسمه‌ای می‌کشید، مثل یک معجزه ملی بود، آیا باید انتظار داشته باشیم که باگوت همان نقاشی قهوه‌خانه‌ای باشد؟ با مردم آیا باید صحبت کنیم اکنون مخاطبان ما میلیون ها داده بصری از کودکان گرفته تا افراد مسن را نصب می کنند. امروز در حوزه اتفاقات هنری و شبه هنری هستیم. جایی که ما نقاشی می کنیم یاهنر تشریفات وارد مردم شده است، نیرویی پشت سر آنهاست.

وی با تاکید بر تاثیر این هنرها ادامه می دهد: هنرهای مقدس در انتقال مفاهیم اصیل هستند اما امروزه شاهد درهای پرده دار با مدح و تزیین هستیم اما دانش خالی است. در مورد اسرار و دانش شمایل نگاری اطلاعات زیادی در دست نیست. باورهای تاریخی و جهان بینی را پشت سر می گذاریم و چیز دیگری جایگزین آن می شود، فکر می کنیم همین طور است، اما اینطور نیست. از سوی دیگر در زبان گذشته را با حال بحث نکنید. باشه چه کار باید بکنیم؟

گودرزی دیباج ادامه داد: ما گرفتار هنرمندان قلابی و شبه روشنفکرانی هستیم که اظهارنظرهای سطحی می کنند. در چنین شرایطی باید از هنرمند برای خلق هنر از ایده تا تحقق حمایت کرد. ما این قسمت را کنار می گذاریم و بعد هنرمندان می گویند بدن را کنار می گذارند.

هنر تشریفاتی باید به سلیقه افراد مدرن نزدیک باشد

در ادامه این اجماع، امین رضا نوشین با اشاره به اینکه واقعه عاشورا، الهیات و تاریخ منحصربه‌فردی را ارائه می‌کند، انواع الهیات از جمله الهیات سیاسی، الهیات عقلی، الهیات کشفی و الهیات عاشقانه را برجسته می‌کند و می‌پرسد: مهمترین؟ شگفت انگیز و متبلور این نتیجه الهیات عاشقانه عاشورا است. داستان عاشورا هم داریم. هر چه جلوتر بروید کشته شده سلام تاریخ عاشورا عالی می گذرد.

وی گفت: در حوزه هنرهای نمایشی بیش از هنرهای تجسمی به وقایع عاشورا توجه شده است. از آنجایی که داستان عاشورا شگفت انگیز است، به خوبی به هنرهای نمایشی کمک می کند. این استاد فلسفه می گوید: یکی از دلایل کم توجهی امروز ما به هنر عاشورایی است. زیرا اینها با زبان ما و ایران امروزی سازگاری ندارد، بنابراین مخاطب عواطف عاشورا را به گونه ای دیگر بیان می کند. مثلاً یکی از موانعی که مخاطب را از هنر واقعی عاشورایی جدا می کند، عزاداری غم انگیز امروز است. تا زمانی که عواطف و احساسات انسان مدرن را از طریق این آثار به حرکت در نیاوریم، موفق نخواهیم شد.

نوسین ذوق هنری را تربیتی، زمان و مکان می داند و می گوید: مشکل این است که به این ویژگی ها توجه نمی کنیم. هایهان هایهان حنادای ابتهاج می میرد نمی توان همان مقدار را دریافت کرد یک شعر از آنوری نیز لذت ببرید. یعنی قشنگ نیست یک شعر این آنوری نیست، اما ذائقه مخاطب را از دست داده اید.

وی تصریح کرد: اگر قرار است این هنرها احیا شود، باید آنها را با تولیدات خودمان یا ذائقه انسان امروزی هماهنگ کنیم. یا باید مخاطب به چیزی که من هستم نزدیک باشد یا آنچه وجود دارد به سلیقه من، مخاطب نزدیک باشد.

شکوه هنر تئاتر فراموش شده است

ابوترابیان وی همچنین به مفهوم زیبایی اشاره کرد و گفت: زیبایی چیزی است که هیچ فیلسوفی در جهان نتوانسته به آن دست یابد. درجه خاص باشید. زیرا این تعریف در زمان ها و مکان های مختلف متفاوت است. راه حل مشکل ما این است که توجه دیداری و شنیداری مخاطب را به اثر هنری در حال خلق نزدیک کنیم. آفرینش کودک باید در جهتی باشد که به انسان امروزی نزدیک باشد.

وی با ابراز تأسف از اینکه کیفیت عالی هنر تئاتر در حال فراموش شدن است، گفت: متأسفانه بعد از مدتی قلم بی ادبی وارد تئاتر و فرزندان ما شد. تزریق آنها را اینگونه ساختند. بعد از آن خودکار بیضی برای بچه های تئاتر امروز ما هیچ معنایی ندارد. فراموش کردم که صحنه مکان مقدسی است و جای حرف های رکیک نیست. فضای تئاتر حتی در کشورهای خارجی وابسته به عشق شهوانی جدا از تئاترهای عمومی است. هنرمندان جوان همچنین ما می بینیم که به یک سمت می روند و رنگ را اشتباه تقلید می کنند چون با رفتار همخوانی ندارد. چون فضا بسته است. باید فضا را برای این بچه ها باز کنیم که دغدغه احیای هنرهای آیینی داشته باشند.

واقعیت تغییر ذائقه را باید پذیرفت

گودرزی در قسمت پایانی این نشست درباره امید به احیای هنر دینی به دیباج گروسی پاسخ داد: قطعاً امید وجود دارد و رسیدن به آن مهم است. اکنون می توان همه چیز را مهندسی کرد. قبول نکنید که همه چیز از دست رفته است. در این مورد، می توان از آن به صورت مشروط استفاده کرد زیرا باری فقط بر دوش هنرمند نباشد، باید به سمت نظام سازی برود و واقعیت ها را بپذیرد. ما با مظاهر فرهنگی زیادی روبرو هستیم. ما زیر بمباران هستیم ذائقه دیداری و شنیداری ما تغییر کرده و ذائقه ما نیز تغییر کرده است. ما باید این واقعیت را بپذیریم که ذائقه ها در حال تغییر است و بر جهان بینی ما تأثیر می گذارد.

برای حل مشکل فرهنگ و هنر باید ستاد بحران تشکیل شود

وی گفت: کشورهای دیگر نگران مشکلات فرهنگی خود هستند اما گلایه ندارند که همه چیز از دست رفته است. اما برای اون برنامه کم اهمیت و سیستم را تعریف کنید. شما سرعت پیشرفت نظامی را با فرهنگ مقایسه کنید. ارتش ما واقعیت جهان را درک می کند. آنها اضطرار مرا درک می کنند. آنها درک می کنند که نمی توان آن را به تاخیر انداخت. سیستم رسمی کشور که قرار است تدارکات نیروهای مسلح را تامین کند نیز این نیاز را درک کرده است. است. بنابراین، ما به سرعت در حال توسعه نظامی هستیم. چرا این برای ما در عرصه فرهنگ و هنر نمونه نیست؟

وی تاکید کرد: برای حل مشکل فرهنگ و هنر باید ستاد بحران تشکیل شود. اگر ستاد بحران تشکیل نشود، نخبگان جمع شوند و تدارکات تامین نشود مشکل حل نمی شود، این ستاد بحران هر روز نیاز به تحقیق مستمر دارد. به گزارش مهر، سلسله نشست های رنگ و درنگ با محوریت هنرهای تجسمی درجه به صورت فصلی برگزار خواهد شد.